معرفت الهى در قلب او جلوه كند و علم باطن و اسرار شريعت از براى او منكشف شود . و پس از انكشاف حقيقت و بروز انوار معارف در قلب نيز متادب به آداب ظاهره خواهد بود و از اين جهت ، دعوى بعضى باطل است كه به ترك ظاهر ، علم باطن پيدا شود يا پس از پيدايش آن ، به آداب ظاهره احتياج نباشد و اين از جهل گوينده است به مقامات عبادت و مدارج انسانيت . ( چهل حديث ، ص 9 ) عرفان حقيقى و عرفانهاى دروغين و نسبت آن دو با جامعه : 1 - عرفان دينى و عرفانهاى سكولار : در يك تقسيم بندى كلى ، مى توان عرفان را به دو دسته دينى و سكولار تقسيم كرد : 1 - عرفان دينى : يعنى عرفان برآمده از اديان الهى . عرفانى كه نه تنها هدف نهايى خود را وصول به خدا يا قرب الهى مىداند بلكه معتقد است ابزار وصول به اين هدف نيز بايد برآمده از دين و يا مطابق با آموزه‌هاى دينى باشد و يا دست‌كم مخالف با آموزه‌هاى دينى نباشد . 2 - عرفان سكولار : هر نوع عرفانى كه به آموزه‌هاى دينى بىاعتنا باشد و غايت و هدف سلوك را در جايى غير از خدا جستجو نمايد و يا با ابزارى غير از دين و شريعت در صدد وصول به هدف خود باشد و انسان را محدود به زندگى دنيايى كند عرفان سكولار مىگوييم . البته همه عرفانهاى دينى را نيز لزوما نمى توان عرفان حقيقى ناميد ؛ زيرا ممكن است با تحريف و جعل ، تصويرى غير واقعى از خداوند ارائه دهد . در چنين دينى اگرچه هدف عارف ، وصول به خداست ؛ اما خدايى كه در آن دين مطرح است ، خدايى غير حقيقى و غير واقعى است ؛ بنابراين عرفان برآمده از آن دين نيز عرفانى غيرحقيقى خواهد بود . به عنوان مثال عرفان كابالا كه عرفانى يهودى است يا عرفانهاى برآمده از مسيحيت ؛ چراكه ديانت مسيحيت و يهود تحريفى است . عرفان حقيقى : عرفان برآمده از دينى حقيقى و واقعى است . و نيز در آموزه‌هاى سير و سلوكى نيز كاملا تابع شريعت و دين حقيقى است . و تنها راه وصول به معشوق و منبع حقيقى هستى را جلب رضايت او و عمل به دستورات او مىداند . بنابراين عرفان حقيقى عبارت است از عرفانى كه هم غايت آن و هم روش وصول به آن غايت برآمده از دين حقيقى و واقعى و معصوم باشد . هرنوع عرفانى غير از اين باشد در زمره عرفانهاى كاذب و دروغين خواهد بود . ( تلخيصى از عرفان حقيقى و عرفان هاى كاذب ، ص 36 تا 38 )